Padaczka u dzieci

Artykuł opracowany na podstawie książki ,,Padaczka i inne stany napadowe u dzieci" pod redakcją Romana Michałowicza. Warszawa: PZWL. 2001.
Artykuł nie jest jeszcze skończony, ale został opublikowany, żeby udostępnić Państwu zebrane do tej pory informacje.

Napad padaczkowy - ,, nagłe, nawracające, przejściowe zaburzenie czynności układu nerwowego, wynikające z nadmiernej czynności pewnej populacji komórek nerwowych" (wyładowanie padaczkowe). ,,Jeżeli napady powtarzają się bez uchwytnej przyczyny, to mówi się o padaczce". Padaczka nie jest raczej chorobą, a zespołem klinicznym, powodowanym przez różnorakie przyczyny.

Ognisko padaczkowe - grupa neuronów padaczkowych, w których zaburzona jest dynamiczna równowaga chemiczno-fizyczna. Ognisko padaczkowe charakteryzuje się powierzchniową, ujemną iglicą w zapisie EEG i dużą liczbą wyładowań (nawet 1000/ 1 sekundę). W miarę upływu czasu dane ognisko jest mniej aktywne. Większość ognisk padaczkowych pojawia się w wyniku uszkodzenia kory mózgu.

Rodzaje napadów padaczkowych - klasyfikacja tradycyjna:

• napady pierwotnie uogólnione
• napady częściowe
• napady wtórnie uogólnione

Rodzaje napadów padaczkowych - propozycja prof. Jerzego Majkowskiego (Rodział: Patomechanizm napadów padaczkowych i etiopatogeneza padaczki; poniżej dokładna Klasyfikacja Napadów Padaczkowych Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej):

• niedrgawkowe napady pierwotnie uogólnione (np. napady nieświadomości)
• pierwotne uogólnione napady toniczno-kloniczne (drgawkowe)
• napady częściowe, które mogą się wtórnie uogólnić do napadów toniczno-klonicznych

Czynniki indukujące napady padaczkowe:

• niedotlenienie
• hipoglikemia
• spadek ciśnienia tętniczego
• zapalenie mózgu
• zapalenie opon mózgowych
• zmiany naczyniowe
• choroby metaboliczne
• stres egzo- i endogenny
• urazy mechaniczne, elektryczne, akustyczne, termiczne
• metale - żelazo, miedź, kobalt, aluminium
• substancje toksyczne, np. strychnina

Klasyfikacja Napadów Padaczkowych Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej (według J. Majkowskiego ,,Padaczka - diagnostyka, leczenie, zapobieganie"):

1. Napady częściowe

A. Napady częściowe z objawami prostymi:

• ruchowe
• zmysłowe
• wegetatywne

B. Napady częściowe z objawami złożonymi:

• intelektualne
• psychosensoryczne
• afektywne
• z zaburzeniami świadomości
• psychoruchowe

2. Napady pierwotnie uogólnione

A. Postacie submaksymalne:

• nieświadomości
• odmiany napadów nieświadomości z objawami mioklonicznymi

B. Postacie maksymalne

• obustronne masywne miokloniczne
• atoniczne
• akinetyczne
• kloniczne
• toniczne
  - retropulsywne
  - propulsywne
• toniczno-kloniczne

3. Napady jednostronne lub przeważnie jednostronne

4. Napady niesklasyfikowane

Klasyfikacja Padaczek i Zespołów Padaczkowych Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej:

1. Umiejscowione (ogniskowe, częściowe) padaczki i zespoły

• Idiopatyczne (tzw. samoistne, związane w wiekiem)
  - łagodna padaczka dziecieca z iglicami w okolicy środkowo-skroniowej
  - padaczka dziecięca z wyładowaniami w okolicy potylicznej
   
• Objawowe

2. Uogólnione padaczki i zespoły

• Idiopatyczne
  - łagodne rodzinne drgawki noworodków
  - ładogne drgawki noworodków
  - łagodna miokloniczna padaczka niemowląt
  - dziecięca padaczka nieświadomości
  - młodzieńcza padaczka nieświadomości (zespół Janza)
  - młodzieńcza padaczka miokloniczna
  - napady duże przysenne
   
• Idiopatyczne i/lub objawowe
  - zespoł Westa
  - zespół Lennoxa-Gastauta
  - padaczka z napadami miokloniczno-astatycznymi
  - padaczka z mioklonicznymi napadami nieświadomości
   
• Objawowe
  - niespecyficzna etiologia
       - wczesna miokloniczna encefalopatia
  - specyficzne zespoły
      - napady padaczkowe będące powikłaniem innych stanów chorobowych

3. Padaczka - zespoły nieokreślone pod względem tego, czy są uogólnione czy ogniskowe

• Z objawami ogniskowymi i uogólnionymi
  - napady noworodkowe
  - ciężka miokloniczne padaczka niemowląt
  - padaczka z ciągłymi zespołami iglicy z falą podczas snu wolnofalowego
  - nabyta afazja padaczkowa (zespół Landaua-Kleffnera)
   
• Bez jednocześnie uogólnionego lub ogniskowego charakteru

4. Szczególne zespoły

• Zespoły sytuacyjne
  - drgawki gorączkowe
  - drgawki związane z innymi sytuacjami, np. stresem, hormonami, lekami, alkoholem, itp.
   
• Izolowane pozornie, niesprowokowane napady
• Padaczka charakteryzująca się szczególnym sposobem wywoływania
• Przewlekła postępująca padaczka częściowa stała u dzieci

Zespoły napadowe występujące u dzieci

Drgawki okresu noworodkowego i wczesnoniemowlęcego

,,Drgawki występujące w tym okresie życia zaliczane są do stanów napadowych niezwiązanych z padaczką." Ok. 80% napadów może być zarejestrowanych za pomocą EEG, ale nie są one zauważalne dla rodziców dziecka, w związku z czym, nie są oni świadomi ich występowania.

Częstość występowania drgawek u noworodków wynosi ok. 0,5-0,8%. Przyczynami drgawek mogą być:

• uszkodzenie okołoporodowe mózgu
  - niedotlenienie mózgu
  - krwawienie wewnątrzmózgowe
  - krwiak podtwardówkowy
   
• zaburzenia rozwoju
• zaburzenia metabliczne
  - hipoglikemia
  - hipokalcemia
  - hipomagnezemia
  - hiponatremia
  - hipernatermia
• wrodzone zaburzenia metaboliczne
• choroby metaboliczne
• tężyczka noworodków
• zaburzenia wodno-elektrolitowe
• zaburzenia związane z metabolizmem witaminy B6
• infekcje
  - wewnątrzmaciczne
        - różyczka
        - toksoplazmoza
        - cytomegalia
  - okołoporodowe
        - bakteryjne zapalenie opon mózgowych
        - posocznica (sepsa)
        - wirus opryszczki pospolitej (herpes simplex)

Tak różnorakie przyczyny drgawek u noworodków wymagają zastosowania różnych metod diagnostyki, m.in. badania krwi, moczu, płynu mózgowo-rdzeniowego, EEG, USG głowy.

Drgawki gorączkowe

Występują u ok. 2-5% dzieci w wieku od 6. miesiąća do 4. roku życia. Mogą być pierwszym objawem padaczki spowodowanym  wzrostem temperatury.