Rozmiar czcionki
Jak czytać artykuły naukowe...
Autor: Izabela Chojnicka sob., 13/02/2010 - 21:57
W Polsce rodzice dzieci autystycznych zmuszeni są do samodzielnego poszukiwania informacji o tym, czym jest autyzm i jak pomóc swojemu dziecku. Jednak gdzie szukać tych informacji? Jak dotrzeć do informacji najbardziej aktualnych i rzetelnych?
W środowisku naukowym przyjął się zwyczaj, aby każde badania kończyć publikacją w czasopiśmie naukowym. Im bardziej doniosłe i przełomowe jest odkrycie, tym w ,,ważniejszym'' czasopiśmie artykuł może być opublikowany; stanowi to też swoisty filtr dla doniesień mniej rzetelnych. Jak odnaleźć się w tym świecie, jak zbudowany jest artykuł, co znaczą skróty p-value i skąd czerpać informacje? Niniejszy artykuł ma na celu pomóc Państwu znaleźć odpowiedzi na te pytania.
Rzetelne prace naukowe są zdecydowanie najlepszym źródłem informacji – tu znajdziecie Państwo dane z oryginalnych badań, nieprzetworzone i niezakłamane. Czytając jednak publikacje naukowe należy zachować odpowiedni dystans do wyników w nich przedstawianych. Należy mieć świadomość, iż wyniki prezentowane w danej pracy niekoniecznie muszą okazać się prawdziwe – nawet jeśli eksperymenty zostały przeprowadzone zgodnie z regułami sztuki, to jednak możliwe jest, że nigdy nie zostaną powtórzone z tym samym efektem. Wyniki eksperymentów często pozostają właśnie tylko wynikiem danego doświadczenia. Odnosi się to zwłaszcza do badań na zwierzętach, na podstawie których wnioskuje się, na przykład, o ludzki chorobach. W przypadku badania organizmów żywych istnieje tak wiele czynników wzajemnie na siebie wpływających, że niestety trudno jest wskazać proste zależności i związki przyczynowo skutkowe. Po jakimś czasie może się okazać, że w pozornie zbadanym już procesie udział bierze jakiś nieodkryty jeszcze czynnik. Stąd też często spotkać można wiele sprzecznych wyników dotyczących tej samej problematyki.
Zachęcamy bardzo do zwracania się ku źródłom naukowym, pamiętając jednak, że procesy zachodzące w organizmie ludzkim są na tyle złożone, że nie należy spodziewać się iż jedna publikacja naukowa zaoferuje nam definitywne rozstrzygnięcie danego zagadnienia.
Zazwyczaj artykuł naukowy składa się z kilku części:
- Abstrakt (ang. abstract) - czyli streszczenie, będące ogólnym podsumowaniem artykułu lub podzielone na części: wstęp, metody, wyniki, dyskusja, streszczające ich zawartość w części właściwej pracy. Umożliwia dowiedzenie się w krótkim czasie, czego dotyczy artykuł i czy warto się z nim zapoznawać.
- Słowa kluczowe (ang. keywords) - czyli kilka słów (do 10) mających charakteryzować artykuł i ułatwiać jego wyszukiwanie.
- Wstęp, wprowadzenie (ang. introduction) - zawiera podstawy teoretyczne i wprowadza w problematykę badawczą.
- Metody (ang. methods) - takie przedstawienie wszystkich metod i technik badawczych zastosowanych w pracy, żeby inni naukowcy mogli badanie powtórzyć.
- Wyniki (ang. results) - opis uzyskanych wyników.
- Dyskusja (ang. discussion) - analiza uzyskanych wyników, czasem dział ten połączony jest z wynikami.
- Podsumowanie (ang. conclusion) - opcjonalne, przedstawienie końcowych wniosków.
- Bibliografia (ang. references) - lista wszystkich prac, które zostały zacytowane w artykule, tak opisanych, aby czytelnik mógł bez problemu je odnaleźć i się z nimi zapoznać.
Zwykle czytanie artykułu należy zacząć (i często można zakończyć) od czytania abstraktu. Z założenia streszczenie powinno zawierać wszystkie niezbędne informacje i wartościowe wyniki. Jeśli streszczenie bardzo nas zainteresuje, warto przeczytać dział wyniki i dyskusja. Jeśli jesteśmy zainteresowani, jak doświadczenie zostało przeprowadzone, warto przeanalizować dział metody.
Czytając abstrakt i wyniki spotkamy się z wartością p-value, często podawaną jako (p = jakaś liczba). Podawana liczba jest zwykle bardzo mała, np. wynosi 0,001. Jest to pewna statystyczna miara pozwalająca na zorientowanie się na ile wiarygodne są osiągnięte wyniki. Badania naukowe zwykle przeprowadza się na dość ograniczonej liczbie osób; uogólnianie obserwowanych reakcji na całą populację jest obarczone błędem (być może na skutek zbiegu okoliczności trafiliśmy na bardzo specyficzne osoby, które zostały przebadane). P-value to statystyczna miara pozwalająca określić na ile prawdopodobne jest, że obserwowane zjawisko jest takim właśnie artefaktem, tj. jego powodem jest zbieg okoliczności a nie rzeczywiście istniejące zjawisko. Na przykład, p-value wynoszące 0,5 mówi, że GDYBY zaobserwowany wynik wcale nie był prawdziwy to i tak w połowie przypadków powtórzenia eksperymentu byłby zaobserwowany (przykład: mamy hipotezę, że wszyscy ludzie to kobiety. Przeprowadzamy eksperyment polegający na sprawdzeniu czy jakiś JEDEN człowiek jest kobietą. W połowie przypadków potwierdzimy naszą hipotezę, choć ogólnie nie jest ona prawdziwa). Zatem im mniejsze p-value tym lepiej: tym większa jest pewność, że eksperyment rzeczywiście dowiódł tego, czego miał dowieść. W środowisku naukowym przyjęło się, że wiarygodne są hipotezy potwierdzone na poziomie p = 0,05.
LINKI do źródeł, w których można znaleźć publikacje naukowe
Polska wersja językowa:
Kwartalnik Psychiatria i Psychoterapia Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z dostępem online do artykułów.
Z krótką charaktetystyką autyzmu i zaburzeń pokrewnych można się zapoznać w internetowej polskiej wersji ICD-10, czyli Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, wyznaczającej kryteria diagnostyczne autyzmu dla lekarzy psychiatrów i psychologów. Autyzm znajduje się w dziale F - Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, w grupie F84 - Całościowe zaburzenia rozwojowe.
Angielska wersja językowa:
Abstrakty najlepszych, rzetelnych artykułów naukowych, niestety jedynie w języku angielskim, mogą Państwo znaleźć w bazie Pubmed, utworzoną przez przez National Center for Biotechnology Information (NCBI), wchodzącego w skład National Institutes of Health (NIH). W pasku wyszukiwarki należy wpisać słowo kluczowe, np. autism, autism genetics, itp.
Dokładny, rzetelny opis genetyki autyzmu znajduje się w bazie OMIM (Online Mendelian Inheritance in Man) - internetowa baza danych zawierająca opisy wszystkich znanych chorób uwarunkowanych genetycznie. Pierwotnie miała postać książkową (Mendelian Inheritance in Man, MIM), jednak z czasem tempo pojawiania się kolejnych wyników badań i przyrastająca liczba scharaktetyzowanych chorób genetycznych wymogło stworzenie wersji interentowej (OMIM), która w 1995 roku została udostępniona w internecie dzięki NCBI.
Istnieje również oczywiście angielska wersja ICD-10. Autyzm znajduje się w dziale F - Mental and behavioural disorders, w grupie F84 - Pervasive developmental disorders.
Chcesz coś dodać od siebie? Chciałbyś zgłosić swoje uwagi?
Skomentuj ten artykuł na forum. Zapraszamy!
Jeśli jesteś w stanie pomóc innym dzieląc się swoimi doświadczeniami: napisz artykuł poradnika. Opisz, jak zdobyć diagnozę, jak ubiegać się o miejsce w przedszkolu, jak przebrnąć problemy z ZUSem albo jakie książki polecasz.
Nie bój się eksperymentować, Twoja porada będzie widoczna na spisie porad dopiero gdy będzie gotowa.
