Witaj na Forum Autyzmu
Rozmiar czcionki
Zaloguj

Dieta bezglutenowa i bezkazeinowa w autyzmie – czy jest zasadna?

Najczęściej stosowaną dietą u dzieci autystycznych jest dieta bezglutenowa i bezkazeinowa – GFCF (gluten-free, casein-free).  Podobnie jak w przypadku wielu innych pomysłów terapeutycznych, także i zasadność stosowania tej diety nie jest jednoznacznie potwierdzona.

Zacznijmy od wytłumaczenia czym jest gluten i kazeina oraz dlaczego miałyby być one szkodliwe i przyczyniać się do wywoływania autyzmu. Gluten jest białkiem pochodzącym ze zbóż takich jak pszenica, żyto, jęczmień, owies; kazeina to białko mleka ssaków. W krowim mleku kazeina stanowi 82 % wszystkich białek, w ludzkim – 40 %. Ponieważ zarówno wyżej wymienione gatunki zbóż, jak i mleko krowie używa się powszechnie do produkcji żywności, stąd oba te białka są obecne w bardzo wielu produktach żywieniowych, chociażby w zwykłym chlebie czy serze.

Oba białka mogą być przyczyną alergii u dzieci. Inną niż alergie jednostką chorobową związaną z glutenem jest celiakia, inaczej nietolerancja glutenu. Choroba ta występuje u około 1% populacji ludzkiej i związana jest z wytwarzaniem przeciwciał klasy IgA i IgG przeciwko niekompletnie strawionemu glutenowi w jelicie cienkim. W efekcie nieprawidłowego i nadmiernego wytwarzania przeciwciał dochodzi do uszkodzenia kosmków jelitowych.

Jednak jak kazeina i gluten mogą prowadzić do objawów autystycznych? Istnieje hipoteza zakładająca, że w toku niekompletnego trawienia białek powstają peptydy mające aktywność opioidów*. W przypadku rozkładu kazeiny powstaje kazomorfina, w przypadku glutenu – glutenomorfiny. Postuluje się, iż peptydy te przenikają z jelita do krwioobiegu i mogą wpływać na funkcjonowanie mózgu [1].

U chorych na autyzm stwierdzone jest występowanie zwiększonej przepuszczalności jelitowej  -  tzw. zespół nieszczelnego jelita [2]. Zespół ten jest niespecyficzny, polega na uszkodzeniu śluzówki jelit, co prowadzić może do możliwości przedostawania się do krwioobiegu cząsteczek większych niż w prawidłowych warunkach (kiedy to ze światła jelita wydostają się tylko produkty kompletnego trawienia tłuszczów, cukrów i białek). Takie większe cząsteczki mogą mieć ewentualne działanie toksyczne lub też wywoływać odpowiedź układu immunologicznego. W omawianym przypadku postuluje się, iż kazomorfiny i glutenomorfiny są owymi większymi, nieprawidłowymi cząsteczkami, które w normalnych warunkach do krwioobiegu w ogóle by się nie dostały, a zostałyby wydalone z organizmu wraz z moczem. Dodatkowo istnieją doniesienia sugerujące, iż u chorych na autyzm zachodzi zwiększony nieprawidłowy rozkład białek, czego dowodem miałoby być przewyższające normy stężenie tych białek w moczu  [3], [4].   Peptydy mające aktywność opioidów przedostają się do krwioobiegu i przekraczają barierię krew-mózg. W mózgu interferują z endogennym systemem opioidów i zaburzają przekaźnictwo sygnałów nerwowych [1]. Uważa się, iż występujący w efekcie nadmiar opioidów powoduje  zmiany w zachowaniu typowe dla zaburzeń spektrum autystycznego [5].  Oczywiście, jest to tylko hipoteza. Istnieją doniesienia stwierdzające brak białek opioidowych w moczu dzieci chorych na autyzm [6]. Z drugiej strony rola składników diety w niektórych zaburzeniach psychicznych, np. w schizofrenii, jest powszechnie znana i udokumentowana. W większości przypadków chodzi o niedobory niektórych składników odżywczych: witamin z grupy B, kwasów tłuszczowych omega-3, minerałów i niektórych aminokwasów będących prekursorami neuroprzekaźników [7].

Niestety nie można jednoznacznie stwierdzić czy stosowanie diety GFCF u dzieci z autyzmem jest zasadne, gdyż, jak dotąd, nie udowodniono wpływu peptydów pochodzących z glutenu i kazeiny na zaburzenia behawioralne. Badania kliniczne w tej materii prowadzone były w różnych krajach. Jedno z nich, z 2010 roku,  wykazało, że istnieje grupa chorych dzieci, na które dieta GFCF ma pozytywny wpływ [8]. W badaniu tym u grupy dzieci zaobserwowano polepszenie w obszarze zachowań stereotypowych, interakcji socjalnych i deficytu uwagi. Podobne polepszenie zaobserwowano u chorego 42-miesięcznego dziecka z Tajwanu po zastąpieniu mleka krowiego i chleba mlekiem sojowym oraz ryżem [9]. Jednakże przegląd badań klinicznych z 2008 roku pokazuje, że dowody na pozytywny wpływ diety GFCF na zaburzenia autystyczne są nikłe [10]

Stosowanie diety GFCF musi być dokładnie przemyślane. Trzeba wziąć pod uwagę, że może mieć ona efekty uboczne: dieta ta może przyczyniać się do niedoborów niektórych aminokwasów i ubytku masy kostnej [4]. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż przestrzeganie takiej diety jest czasochłonne i kosztowne – z menu trzeba wyeliminować całą gamę produktów codziennego spożycia i zastąpić je innymi, nieraz dużo droższymi.

 

* Opioidy to grupa związków działających poprzez receptory opioidowe i mających bezpośredni wpływ na układ nerwowy, m.in. na receptory bólowe. Odziałują one na zachowanie i odczuwanie emocji. Znane są opioidy endogennie występujące w organizmie (np. endorfiny, dynorfiny, enkefaliny), występujące naturalnie np. w roślinach (morfina, kodeina), półsyntetyczne (heroina) i syntetyczne (wiele leków).

 

Piśmiennictwo:

  1. Elder J. et al.The Gluten-Free, Casein-Free Diet In Autism: Results of A Preliminary Double Blind Clinical Trial. Journal of autism and Developmental Disorders 2006; 36: 413-420
  2. Magistris L. et al. Alterations of the intestinal barrier in patients with autism spectrum disorders and in their first-degree relatives. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2010; 51: 418 424
  3. Solaas K. Et al. Urinary peptides in Rett syndrome. Autism 2002; 6: 315-328
  4. Marcason W. What Is the Current Status of Research Concerning Use of a Gluten-Free, Casein-Free Diet for Children Diagnosed with Autism? Journal of the American Dietetic Association 2009; 109: 572
  5. Reichelt K. et al. Childhood autism: complex disorder. Biol Psychiatry 1986; 13: 1279-90
  6. Cass H. et al. Absence of urinary opioid peptides in children with autism. Archives in Diseases in Childhood 2008; 93745-750
  7. Lakhan S. et al. Nutritional therapies for mental disorders. Nutrition Journal 2008; 7: 2
  8. Whitelay P. et al. The ScanBrit randomised, controlled, single blind study of a gluten- and casein-free dietary intervention for children with autism spectrum disorders. Nutritional Neuroscience 2010; 13: 87-100
  9. Hsu Ch. et al. The Effects of A Gluten and Casein-free Diet in Children with Autism: A Case Report. Chang Guang Med J 2009; 32: 459-465
  10. Millward C. et al. Gluten- and casein-free diets for autistic spectrum disorder. Cochran Database Syst Rev. 2008; 16: CD003498
Chcesz coś dodać od siebie? Chciałbyś zgłosić swoje uwagi? Skomentuj ten artykuł na forum. Zapraszamy!
Jeśli jesteś w stanie pomóc innym dzieląc się swoimi doświadczeniami: napisz artykuł poradnika. Opisz, jak zdobyć diagnozę, jak ubiegać się o miejsce w przedszkolu, jak przebrnąć problemy z ZUSem albo jakie książki polecasz.
Nie bój się eksperymentować, Twoja porada będzie widoczna na spisie porad dopiero gdy będzie gotowa.